Maria Skłodowska-Curie, 1867-1934, najsłynniejsza kobieta-naukowiec, dwukrotna laureatka nagrody Nobla (a także matka noblistki), pierwsza kobieta profesor na Sorbonie i jedyna jak dotąd kobieta i osoba nie urodzona we Francji, która spoczywa w paryskim Panteonie.

W 1891 r. jako pierwsza kobieta w historii Sorbony dostała się na wydział fizyki i chemii. W Paryżu wyszła za francuskiego fizyka Pierre'a Curie. Po czterech latach wspólnych badań małżonkowie odkryli dwa pierwiastki promieniotwórcze, z których jeden na cześć Polski nazwali polonem, a drugi radem - od łacińskiego słowa radius (promień). W 1903 r. otrzymali za to nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki wraz z fizykiem francuskim, Henri Becquerelem. Po tragicznej śmierci Pierre'a, władze Sorbony powierzyły Marii kierownictwo stworzonej dla niego katedry fizyki. W roku 1908 została pierwszą kobietą, profesorem Sorbony. W 1911 r. otrzymała ponownie Nobla, tym razem w dziedzinie chemii, za wyodrębnienie radu w postaci metalicznej. Jest jedynym uczonym posiadającym dwie nagrody Nobla w różnych dziedzinach naukowych.

W czasie I wojny światowej zorganizowała polową służbę medyczną, która prześwietlała rannych żołnierzy. Aparaty rentgenowskie znajdowały się w samochodach. Uczona przyjeżdżała na front i osobiście obsługiwała aparaturę oraz szkoliła personel. W mobilnych ambulatoriach, które nazywano mini-Curie prześwietlono ponad trzy miliony urazów. Po wojnie pomagała zakładać instytuty leczenia chorób nowotworowych za pomocą radu. Zmarła 4 lipca 1934 r. we francuskiej klinice w miejscowości Passy (Alpy Francuskie) na skutek białaczki spowodowanej pracą z substancjami promieniotwórczymi.

Muzeum w domu urodzenia uczonej, siedziba PTCHem
ul. Freta 16

Maria mieszkała pod tym adresem tylko jako niemowlę. W rok po jej urodzeniu Skłodowscy wyprowadzili się na Nowolipki. W latach 30. XX w. na ścianie kamienicy przy ul. Freta wmurowano tablicę z napisem: "W tym domu przyszła na świat dnia 7-go listopada 1867 roku Maria Skłodowska-Curie. W 1898 r. odkryła pierwiastki promieniotwórcze POLON i RAD". Podczas II wojny światowej dom został poważnie zniszczony, ale tablica ocalała i wisi do dziś. W odbudowanej kamienicy mieściły się kolejno Instytut marksizmu i leninizmu, Związek Nauczycielstwa Polskiego i Polskie Towarzystwo Chemiczne, którego Maria była współzałożycielką i członkiem honorowym. Z inicjatywy prezesa PTChem, w setną rocznicę urodzin uczonej, utworzono tu muzeum poświęcone jej pamięci.
Najbardziej wzruszające są autentyczne, osobiste rzeczy: garderoba zdradzająca drobną sylwetkę, etui na okulary, kałamarz, słonik podarowany przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Herberta Hoovera, skórzana torebka, w której Związek Polek w Ameryce przekazał Skłodowskiej pieniądze na utworzenie w Polsce Instytutu Radowego (obecny Instytut Onkologii) i inne drobiazgi. W muzeum są też repliki urządzeń i naczyń laboratoryjnych, których używali Maria i Pierre, makieta ich laboratorium, które mieściło się w dawnej szopie-prosektorium, a także zegar i meble z epoki. Warto zwrócić uwagę na zaaranżowaną na potrzebę ekspozycji bibliotekę ojca uczonej. Władysław Skłodowski był nauczycielem matematyki i fizyki. Ułożone równo książki i intrygujące bibeloty rozbudzały wyobraźnię małej Marii, o czym już jako dorosła pisze we wspomnieniach. Całe życie Marii Skłodowskiej-Curie przedstawione jest na fotografiach, z których wiele ma wartość nie tylko dokumentacyjną, ale również artystyczną.

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny
ul. Przyrynek 2

Maria została w nim ochrzczona. Piętnastowieczny kościół dwukrotnie płonął i był burzony. Po raz pierwszy w XVII w., podczas potopu szwedzkiego, po raz drugi w 1944 r. po powstaniu warszawskim. Od 1999 r. okna zdobią witraże przedstawiające sceny z życia Matki Bożej.

Skarpa nad Wisłą
odcinek przy ul. Kościelnej, w pobliżu kościoła nawiedzenia NMP

Skłodowska od studiów na Sorbonie mieszkała we Francji, ale do Polski wielokrotnie przyjeżdżała. Podczas ostatniej wizyty w Warszawie poszła na skarpę, o czym pisze z nostalgią we wspomnieniach.
Kościół oo. Dominikanów
ul. Freta 10

Barokowy kościół, w którym Maria przyjęła Pierwszą Komunię. W dorosłym życiu odeszła jednak od religii.

Centralna Biblioteka Rolnicza
ul. Krakowskie Przedmieście 66

W warszawskim okresie życia Skłodowskiej mieściło się tu Muzeum Przemysłu i Rolnictwa. W jego pracowniach Maria uczyła się analizy chemicznej. Po skończeniu gimnazjum Maria przez 5 lat pracowała jako nauczycielka domowa i pomagała finansowo starszej siostrze Bronisławie, studiującej na Sorbonie medycynę. Kiedy potem Maria przyjechała na studia do Paryża, wówczas ona była na utrzymaniu urządzonej już we Francji Bronisławy. Siostry tak się wcześniej umówiły.
Przygotowując się do egzaminów na Sorbonę, Maria korzystała z pracowni naukowej Muzeum Przemysłu i Rolnictwa. W znajdującym się w podwórzu laboratorium wykonywała doświadczenia chemiczne.

Gmach Resursy Obywatelskiej

ul. Krakowskie Przedmieście 68

Tutaj w 1925 r. Skłodowska spotkała się z profesorami Towarzystwa Chemicznego i Fizycznego. Odbudowany po II wojnie neorenesansowy gmach Resursy, obecnie jest siedzibą Towarzystwa Współpracy z Polonią Zagraniczną ”Polonia”.

Skwer obok kościoła ss. Wizytek

W miejscu, w którym dziś stoi pomnik Bolesława Prusa, było Gimnazjum Rządowe, które Maria ukończyła ze złotym medalem.

Hotel Bristol

ul. Krakowskie Przedmieście 42/44

W 1913 r. Towarzystwo Naukowe Warszawskie zorganizowało w Sali Malinowej bankiet na cześć Marii Skłodowskiej-Curie, tuż po przyznaniu jej drugiej nagrody Nobla.
Otwarty w 1901 r. Bristol należał do najbardziej ekskluzywnych hoteli w Europie. W czasach komunizmu na kilkadziesiąt lat został zdegradowany do hotelu drugiej kategorii. Świetność odzyskał w 1992 r.

 Hotel Europejski
ul. Krakowskie Przedmieście 13, vis a vis Hotelu Bristol

Kobiety polskie zorganizowały w nim spotkanie z noblistką podczas jej pobytu w stolicy w 1913 r. Europejski był pierwszym eleganckim hotelem w Warszawie; został otwarty w 1857 r. W 2005 r. przestał pełnić funkcję hotelu. Spadkobiercy właścicieli wynajmują pokoje na pomieszczenia biurowe, a sale na przyjęcia.

Skrzyżowanie Marszałkowskiej i Królewskiej

Tu, gdzie dziś są pawilony handlowe, znajdowała się pensja Jadwigi Sikorskiej, na której uczyła się Maria. Była to renomowana, najstarsza żeńska, średnia szkoła w Warszawie.

Ogród Saski
Obszar między ulicami Królewską, Marszałkowską i Senatorską oraz placem Piłsudskiego

W XIX w. stał w nim, na Placu Saskim wystawiony na polecenie cara obelisk ku czci polskich generałów, którzy odmówili udziału w antycarskim powstaniu listopadowym. Maria, zgodnie z rytuałem młodzieży inteligenckiej, opluwała ten pomnik. Prawdopodobnie robiła to bardzo często, bo mijała go po drodze z domu do Gimnazjum. Pomnik ten przeniesiono na Plac Zielony (obecnie H. Dąbrowskiego), a po opuszczeniu Warszawy przez Rosjan, rozebrano.

Pałac Jabłonowskich (d. Ratusz)
ul. Senatorska 14/16, naprzeciwko Teatru Wielkiego-Opery Narodowej

W 1925 r. wręczono tu Marii dyplom honorowego obywatela Warszawy. Podczas tej samej uroczystości odczytano akt założenia fundacji, mającej doprowadzić do utworzenia w stolicy Instytutu Radowego. Wieczorem odbył się w ratuszu bankiet na cześć uczonej.
Po II wojnie światowej, wypalone ruiny pałacu rozebrano, a fundamenty przykryto nawierzchnią, która była przedłużeniem pl. Teatralnego. W 1964 r. stanął tu pomnik Nike ku czci Bohaterów Warszawy. Pałac został odbudowany w latach 1995-1997 na siedzibę banku. A Nike, która stała się jednym z symboli miasta, przeniesiono za pałac, nad trasę W-Z.

Pałac Błękitny
ul. Senatorska 35/37

W jego oficynie mieszkała przyjaciółka Marii - Kazimiera Przyborowska, której ojciec pracował w Bibliotece Ordynacji Zamoyskiej. Maria przechodziła codziennie obok tego pałacu, bo tamtędy biegła jej droga z ulicy Leszno, gdzie mieszkała (obecnie al. Solidarności), przez ogród Saski do gimnazjum na Krakowskim Przedmieściu.
Obecnie pałac jest siedzibą Zakładu Transportu Miejskiego.

Pałac Mniszchów
ul. Senatorska 38/40

W latach 1829-1939 mieściła się w nim Resursa Kupiecka, która wynajmowała sale na koncerty, spotkania, bale itp. W jednej z nich odbył się raut na cześć Marii, po wygłoszeniu przez nią odczytu w Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w 1913 roku.
Spalony w czasie II wojny pałac, odbudowano na siedzibę ambasady Belgii.

Uniwersytet Warszawski
ul. Krakowskie Przedmieście 26/28

Maria Skłodowska-Curie uczestniczyła w inauguracji roku akademickiego 1921/1922, a w 1925 r. spotkała się z Senatem UW i wygłosiła wykład. Uniwersytet Warszawski nadał uczonej tytuł honorowego profesora Wydziału Filozoficznego.

Pałac Staszica
ul. Nowy Świat 72

W okresie międzywojennym mieściło się w nim m.in. Towarzystwo Naukowe Warszawskie, którego Skłodowska była honorowym członkiem i Instytut Francuski. Podczas jednego z pobytów w Warszawie, wygłosiła tu wykład.
Pałac Staszica wraz z przylegającą do niego kamienicą zbudowano w latach 1820-1823 dla Towarzystwa Przyjaciół Nauk. W 1830 r. dramaturg i poeta Julian Ursyn Niemcewicz odsłonił przed pałacem pomnik Mikołaja Kopernika.
Wielokrotnie przebudowywany pałac, równie często zmieniał lokatorów. Obecnie jest siedzibą instytutów Polskiej Akademii Nauk oraz reaktywowanego w 1981 r. Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. W 1997 roku jedną z sal nazwano imieniem Marii Skłodowskiej-Curie.

Nowolipki róg Karmelickiej

Pod przedwojennym adresem Nowolipki 11 siedmioosobowa rodzina Skłodowskich mieszkała przez kilka lat. (Maria była najmłodsza z pięciorga rodzeństwa). Tam także znajdowała się prowadzona przez Skłodowskich stancja dla chłopców.
W czasie II wojny światowej Nowolipki znalazły się w granicach getta i podzieliły los dzielnicy żydowskiej, która została zrównana z ziemią. Stojące dziś na wzniesieniach domy odbudowano bezpośrednio na gruzach dawnej zabudowy.

Róg Marszałkowskiej i Alej Jerozolimskich

W XIX w. był tu usytuowany Dworzec Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, z którego Maria w 1891 r. wyjechała na studia do Paryża, gdzie mieszkała do końca życia.

Ulica Śniadeckich 8 (d. Kaliksta 8)

W tym domu działała do wybuchu II wojny światowej utworzona przez Skłodowską w 1913 r. pierwsza w Polsce pracownia radiologiczna. W roku 1997 ówczesny Prezes PAN, prof. L. Kuźnicki i noblista prof. Józef Rotblat odsłonili tablicę pamiątkową na budynku.

Politechnika Warszawska
pl. Politechniki 1

W 1925 r. Skłodowska była tu przyjmowana z honorami przez profesorów tej uczelni, a w rok później wydział fizyki nadał jej doktorat honoris causa. Wewnątrz gmachu głównego znajduje się pomnik uczonej.

Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie (dawny Radowy)
ul. Wawelska 15

Dzięki inicjatywie oraz osobistemu wysiłkowi Marii utworzono w Warszawie Instytut Radowy. Znaczną kwotę pieniędzy ok. 80.000$ zebrała sama wśród kobiet z amerykańskiej Polonii.
Skłodowska położyła kamienień węgielny w 1925 r,. a w 1932 uroczyście otworzyła Instytut. Posadziła wtedy 3 symboliczne drzewka, a na potrzeby lecznicze ofiarowała placówce gram radu, będący jej własnością. Był to niezwykle cenny dar - wyizolowanie zaledwie 0.1 g czystego radu wymagało przerobienia kilku ton smółki uranowej. Pierwszą dyrektorką Instytutu została siostra Marii - Bronisława Dłuska.
Drzewo (miłorząb) rośnie do dziś. W rok po śmierci uczonej przed Instytutem odsłonięto pomnik dłuta Ludwiki Nitschowej, a biegnąca obok uliczka otrzymała imię Marii Skłodowskiej-Curie.

Cmentarz Stare Powązki
ul. Powązkowska 14

W rodzinnym grobowcu Skłodowskich spoczywają rodzice Marii i jej rodzeństwo - Zofia, która zmarła przedwcześnie na tyfus, Helena Szalay, Bronisława Dłuska oraz brat Józef Skłodowski. (Kwatera nr 164, rząd III, wejście bramą Honoraty obok kościoła Karola Boromeusza).
Maria bezpośrednio po śmierci została pochowana obok męża na cmentarzu w Sceaux pod Paryżem, skąd pochodził Pierre Curie. W 1995 r. szczątki obojga przeniesiono uroczyście do paryskiego Panteonu.

Przewodniki dostępne są w siedzibie Muzeum oraz w punktach Informacji Turystycznej.

Autorem zdjęć jest Alicja Rupińska.